anasayfa / yazılarımız / Dr. Yeşim Kesgül Sercan, Pedagog / "7 Çok Geç!" ve AÇEV

"7 Çok Geç!" ve AÇEV

İlk iki yıl

Doğum anında bebeğin beyninde yüz milyar kadar sinir hücresinin olduğu biliniyor. Ancak bu kadar çok sinir hücresinin varlığı tek başına bir şey ifade etmiyor. Beynin algılama, düşünme, konuşma, hatırlama, okuma, yazma gibi işlevleri yerine getirebilmesi için bu hücrelerin örgütlenmesi gerekiyor. Özellikle yaşamın ilk iki yılı bu örgütlenme için çok önemli bir dönem.
Duyuları aracılığıyla çevreden uyaran alan bebek, bu mesajları beyninde bir bölgeden başka bir bölgeye aktarırken oluşan karmaşık elektriksel ve kimyasal süreçlerle bu örgütlenme gerçekleşiyor yani çocuğun entelektüel binasının temelleri atılıyor... ya da atılamıyor... böylece bina da söz konusu olamıyor. Çünkü ilk yıllarda gerçekleştiremediğimiz örgütlenmenin daha sonraki yıllarda telafisi de mümkün değil.
Bunu çok iyi anlattığını düşündüğüm bir örnek: Fareler doğduklarında henüz görmüyorlar, görmeye başladıklarından sonraki iki hafta içinde bir tek sinir hücresinin yaptığı bağlantı sayısı sekiz bine varabiliyor. Ancak farelerin gözleri bağlanarak görmeleri engellenirse sinir hücresi bağlantıları ilk haliyle yani yaklaşık on dört tane olarak kalıyor. Bir süre sonra  farelerin gözlerindeki bağ çözülse bile artık yaşamları boyunca göremiyorlar... İnsanlar için de durum pek farklı değil...
Nörolojik araştırmalar, beynin büyük ölçüde 0-6 yaş arasında geliştiğini gösteriyor. O halde 0-6 yaş döneminde çevreden alınan uyaranlar çok önemli. Bu dönemde çevrenin çocuğa sunduğu görüntüler, sesler, tatlar, dokular, kokular, duygular onlara çocuğun verdiği tepkiler, bu uyaranların çeşitliliği, zenginliği ve devamlılığı nöronlar arasındaki sinaptik bağlantıların oluşmasını ve kuvvetlenmesini sağlar.
Bu küçük özet, çocuğun içinde bulunduğu çevrenin fiziksel, sosyal, psikolojik olanaklarının ya da olanaksızlıklarının bir insan yaşamında ne kadar belirleyici olduğunu açıkca ortaya koymaktadır. Tabii ki çocuğun doğuştan getirdiği özellikler en temel belirleyicidir. Ancak genetik şifreye bir müdahale henüz söz konusu olmadığına göre bu noktada yapılabilecek bir şey yok. Doğuştan gelen kapasiteyi değiştirmek belki mümkün değil ama bunu iyi kullanmak ya da kullanamamak mümkün... Uygun çevre koşullarını sağlayarak, tüm çocukları eşit eğitim fırsatlarından yararlandırmak, eğitsel anlamda zenginleştirilmiş ortamlarda, bilinçli, ilgili ana babalarla özgür ve demokratik yaklaşımlarla, kendine güveni, benlik saygısı gelişmiş bireyler yetiştirmek...
Bu son cümleleri yazarken yazdıklarıma ben bile pek inanmıyorum ama birileri inanmış bütün bunların olabileceğine hem de yeni değil, tam on iki yıl önce... İnanmışlar ve önce onlar da örgütlenmişler. Bir vakıf kurmuşlar Anne Çocuk Eğitim Vakfı ya da daha çok söylendiği gibi kısaca AÇEV... 
AÇEV’liler eğitimin şart olduğu bilinci ve eğitimde fırsat eşitliği ilkesiyle,  erken çocukluk ve yetişkin eğitimine yönelik çeşitli programlar hazırlamışlar ve bunları doğrudan kendileri uygulayarak ülke genelinde yaygın bir hizmet ağı oluşturmuşlar. Eğitimin bir yaşam boyu sürekli kılınmasını, çocuk kadar, çocuğun yakın çevresinin de desteklenmesini görev edinmişler.
Kuruldukları günden bu yana bilimsel araştırmalar doğrultusunda yeni modeller, yöntemler, projeler geliştiriyorlar. Türkiye'nin her köşesinde hatta Türkiye dışında herkese eşit eğitim fırsatı yaratmak ve hizmet verdikleri kişi sayısını artırmak amacıyla programlarını yaygınlaştırmak için yurt içi ve dışındaki işbirliklerini artırmayı, farklı kurumlarla birlikte çalışarak, çeşitli kampanyalar düzenleyerek örgütlerini geliştirmeye çalışıyorlar daha çok, daha güçlü, daha iyi...
Hedefleri, 2005 yılı sonunda 350 000 anne baba ve çocuğa, 2600 eğiticiye, 44 000 yetişkin okumaz yazmaza ulaşılmış ve eğitim programları uygulamış olmak.
Ayrıca proje geliştirmek ve uygulamakla da kalmıyorlar, daha sonra yaptıkları çeşitli araştırmalarla bunların etkililiğini de test ediyorlar. 

AÇEV’in programları ve projeleri

Anne Çocuk Eğitim Programı:Düşük sosyo ekonomik düzeydeki anneler ve 6 yaş çocuklarını hedefleyen, ev merkezli bir eğitim programıdır. Amaç, anneleri bilinçlendirmek, çocuklarının zihinsel gelişimlerini destekleyecek bilgi ile donatmaktır. Türkiye’de 75 ilde, ayrıca Belçika, Almanya, Fransa, Hollanda, Bahreyn ve Ürdün’de çeşitli işbirlikleri ile uygulanmaktadır. Bugüne kadar 180.000 anne ve çocuğa ulaşmıştır.

Kadın Destek ve İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı:AÇEV’den eğitim alan gönüllü öğreticiler tarafından üç ay boyunca uygulanan yoğun bir okuma yazma ve bilinçlendirme programıdır.  Katılımcılara insan hakları, medeni hukuk, kadın ve çocuk sağlığı, iletişim ve toplumsal cinsiyet gibi çeşitli konularda bilgiler verilmekte, sosyal hayata katılımları konusunda desteklemektedirler.

Baba Destek Programı:2-10 yaş arası çocuğu olan babaların, çocuklarının gelişiminde daha pozitif ve aktif bir rol almalarını hedefleyen bir programdır. Babalara, çocuklarıyla daha yakın ve doğru bir iletişim içine girmeleri, daha demokratik bir tutum benimsemeleri yönünde eğitim verilmesinin yanısıra çocuk bakımı ve sağlığı konusunda da bilgilendirilmektedirler.

Yaz Anaokulları ve Anne Destek Programı:Türkiye’nin sosyo-ekonomik düzeyi düşük bölgelerinde bulunan 5-6 yaş çocukları ve annelerine yönelik, birbirini tamamlayan iki programdır. Amaç, bir yandan 10 haftalık yaz okullarında çocukları bilişsel, sosyal ve fiziksel açıdan destekleyerek okula hazırlamak ve böylece onlara eşit eğitim fırsatı sunmak; öte yandan yaz anaokullarına katılan bu çocukların annelerine çocuk gelişimi ve aile sağlığı konularında eğitim vererek anneleri bilinçlendirmek. Programın bir diğer hedefi de özellikle kız çocuklarının okula kaydedilmesini sağlamaktır.

“Benimle Oynar mısın?” TV Programı: TRT işbirliği ile hazırlanmış eğlendirici ve eğitici bir çocuk programıdır. Okulöncesi gruptaki çocukları ve onların ailelerini hedeflemektedir. Hafta içi hergün 30 dakikalık bölümler halinde yayınlanan program dört sezondur TRT kanallarında yer almaktadır.

“Aile Mektupları”  Projesi:Anne adaylarını ve 0-3 yaş dönemi çocuğu olan aileleri, hamilelik dönemi, çocuğun fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişimi konularında bilgilendirmeyi hedefleyen 30 adet mektuptan oluşmuş bir bilgi-destek setidir.  Hastanelerin yenidoğan ve çocuk klinikleri ile işbirliğinde uygulanmaktadır. Bilgi setleri AÇEV uzmanları tarafından verilen bilgilendirme seminerlerleriyle de desteklenmektedir.

“Çocuk ile İletişim”  Seminerleri: Okulöncesi ve ilköğretim dönemi (0-14 yaş) çocukların ailelerine yönelik olarak uygulanan kısa süreli (3,5 - 4 saatlik) eğitim seminerleridir. ‘Çocuk Yetiştirme Tutumları’, ‘Çocukla İletişim’, ‘Ailenin Çocuk Yetiştirmedeki  Rolü’, ‘Olumlu Disiplin Yöntemleri’ gibi konuların işlendiği seminerlerde amaç, çocukların eğitimine aileler yoluyla katkıda bulunmak Çocuğun en yakın çevresi olan ailesine, onların hayatında oynadıkları önemli ve destekleyici rolü anlatmak ve bu konuda bilinç oluşturmaktır.

7 Çok Geç Kampanyası: Amaç, 0-6 yaş döneminde çocuğa verilecek eğitimin yaşamsal önemi konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek ve daha fazla çocuğa okulöncesi eğitim hizmeti sağlayabilmek. 2 yıl sürecek kampanyanın ilk yarısında medya tanıtımı, kamuoyu bilinçlendirme çalışmaları gibi çeşitli etkinlikler, ikinci yarısında ise, oluşturulan kamuoyu ilgisi ve desteğinin somut bir sonuca yönlendirilmesi için kamu kurumları, bakanlıklar, ilgili grup/komisyon, danışmanlarla iletişim ve lobi çalışmalarının yürütülmesi planlanmaktadır.

AÇEV’e ulaşmak
Bu yazıda çalışmalarını çok sevdiğim, güzel şeyler yaptığına inandığım, eğitime gönül vermiş, erken çocukluk eğitimin önemini vurgulayan ve yaşam boyu eğitim diyen, örgütlenmeye, yaygınlaşmaya, eğitimi herkese, her köşeye taşımaya... ve daha bir çok güzel şeye baş koymuş bir sivil toplum kuruluşundan söz etmek istedim. Bu özetten daha çoğunu öğrenmek isteyenler için ...
AÇEV’in telefonları: 0212 2134220 / 0212 2134639
Web sayfası: www.acev.org

Doktor Dergisi’nin Haziran-Temmuz 2005 tarihli, 27. sayısında yayımlanmıştır.



sayfaları görüntülemek için tıklayınız
Yazarın diğer yazıları

 

Copyright © 2014 | pencere-sey®